Strona Główna / Bogowie Słowiańscy / Chors, słowiański władca nocy

Chors, słowiański władca nocy

Chors – słowiańskie bóstwo solarne, bądź lunarne, o niepewnej autentyczności. Znane także pod imionami Choros, Chrs. Wzmianka o Chorsie pojawia się w „Powieści minionych lat”, gdzie występuje on w szeregu z innymi bóstwami, takimi jak Perun i Dadźbog. Również w „Słowie o wyprawie Igora” pojawia się krótka wzmianka o tymże bóstwie, gdzie autor przedstawia historię wyprawy połockiego księcia Wsiesława, który „wielkiemu Chorsowi drogę przebiegał”. Chors jest też wspominany w niektórych tekstach kościelnych („Słowo i objawienie św. Apostołów” czy „Biesiada trzech świętych”).

chors knysz

Etymologii imienia Chors badacze doszukują się w starożytnych językach bliskiego wschodu (tereny Iranu): sanskryckie „hara” oznaczające ogień, awestyjskie xvar (aureola), czy nowoperskie „xurset” tłumaczone jako „błyszczące słońce” oraz khor (khoršid, khurśet, khores) – po prostu Słońce. Aleksander Bruckners upatruje jednak pochodzenie imienia Chorsa w języku prasłowiańskim wywodząc je od słowa „wycharsły” oznaczającego „wynędzniały”, co może mieć związek z regularnym ubywaniem księżyca, bądź z jego nikłym blaskiem w stosunku do światła słonecznego. Warto zwrócić uwagę na fakt, ze w językach słowiańskich, w odróżnieniu do Europy Zachodniej, Księżyc jest rodzaju męskiego (Słońce nijakiego), tak samo, jak w irańskim kręgu kulturowym, dlatego też teoria dotycząca bliskowschodniego rodowodu Chorsa wydaje się bardziej prawdopodobna.

Pomimo „słonecznego” pochodzenia nazwy, Chors uznawany jest za bóstwo lunarne. Te dwie sfery nie są zresztą aż tak od siebie odległe. Istnieje teoria, wedle której nazwa „księżyc” oznacza syna księdza (księcia), którym w tym wypadku jest Słońce. Często łączy się też Chorsa z Dadźbogiem będącym synem Swaroga, co mogłoby potwierdzać powyższą teorię. Z powodu swojej „nocnej” domeny może również być w jakiś sposób spokrewniony z Welesem, bogiem świata podziemnego.

chors Źródło: www.aragorn.cz

 

Jako bóstwu lunarnemu, przypisuje się Chorsowi władztwo nad demonami wodnymi i nocnymi, jak zmora, czy rusałka. Ponadto ludowe mądrości twierdzą, że cykliczne „ubywanie” księżyca spowodowane jest zjadaniem go przez wilki, co może łączyć Chorsa z wilkołactwem. Ów związek dodatkowo potęguje fakt, że czasami był on wyobrażany jako połączenie wilka i człowieka. W innej wersji przedstawiany jest jako wychudzony człowiek, a być może posiadał on obie te formy, które mógł dowolnie przybierać.

Podobne wpisy:

About Damian Winiarski

Absolwent Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ. Ekstrawertyczny introwertyk gaduła. Miłośnik solidnego treningu, muzyki wszelakiej (z naciskiem na ciężkie brzmienia), fantastyki (głównie książkowej) i piwnej rewolucji (Beergeek 'til death).

Sprawdź jeszcze to

światowit świętowit światowid

Świętowit, bóg o czterech obliczach

Świętowit – w kronikach łacińskich zapisywany jako Svantevith, a przetłumaczony przez Joachima Lelewela błędnie na …

2 komentarze

  1. Witam

    Chciałbym wyrzeźbić figurkę Chorsa. Jednak za mało informacji. Wiadomo coś na temat jaki był jego symbol? Posiadacie zdjęcia jakiś istniejących posągów, czy ikonografię tego jak wyglądał? Jakie drzewo było mu przypisane? Na podstawie, której będę mógł rzeźbić figurki?

    • Damian Winiarski

      Jak zostało wspomniane na samym początku, autentyczność Chorsa jest niepewna. Informacje pochodzą ze źródeł pisanych, które nie podają żadnych informacji na temat jego symbolu czy przypisanego mu drzewa. Tak więc w kwestii chorsowej symboliki nie potrafię nic powiedzieć.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *