Strona Główna / Bogowie Słowiańscy / Swaróg – bóg słońca, ognia i kowalstwa

Swaróg – bóg słońca, ognia i kowalstwa

Swaróg – słowiański bóg, któremu przypisuje się związek z niebiosami, słońcem i ogniem, a także kowalstwem. Jedyny z bogów, którego istnienie poświadczone jest zarówno na słowiańszczyźnie zachodniej, jak i na wschodzie. Etymologia jego imienia może mieć związek z wyrażeniem „swarzyć się” (czyli kłócić, gniewać), aczkolwiek badacze doszukują się w imieniu Swaroga pochodzenia irańskiego, gdzie odnaleźć można słowo „hwar” oznaczające słońce, natomiast w sanskrycie „swar” to słońce, blask, niebo.

swaróg
Autor: Igor Ozhiganov

 

W kronice Thietmara z Merseburga znajduje się dość szczegółowy opis świątyni Swaroga oraz rytuałów odprawianych na cześć tegoż bóstwa przez Wieletów/Luciców z Połabia. U Brunona z Kwerfurtu (współczesnemu Thietmarowi) pojawia się informacja jakoby lud oddający cześć Swarożycowi miał w zwyczaju składać w ofierze chrześcijanina (tak stało się m.in. z  biskupem Meklemburskim Janem, który w 1066r. zginął śmiercią męczeńską). Innym kronikarzem, który potwierdza istnienie kultu Swaroga, jest Adam z Bremy, kanonik żyjący w drugiej połowie XI w. Opisuje on gród Retra (thietmarowy Radogoszcz) i żyjących w nim Redarów. Posiadają oni świątynię dla wielu bożków, ale najważniejszym z nich jest Redigast (w kronice Thietmara – Swarożyc). W sporządzonej na Rusi w XII w. kopii kroniki bizantyjskiego historyka Jana Malalasa odnaleźć można dopiski ruskiego komentatora, który próbuje wyjaśniać nazwy bóstw przy pomocy odpowiedników słowiańskich – Swaróg zatem zostaje utożsamiony z bogiem ognia i kowalem Feostem (Hefajstosem), natomiast syn jego, Dażbóg (Dadźbog) ze Słońcem (Heliosem). W tym miejscu wypada zastanowić się nad związkiem, jaki łączy Swaroga, Swarożyca i Dażboga. Z jednej strony imię Swarożyc, jak dowodzi A. Bruckner, może być po prostu zdrobnieniem i oznaczać małego/miłego Swaroga, z drugiej natomiast może oznaczać jego syna. Kwestia czy Swarożyc/Dażbóg(Dadźbog) jest synem Swaroga, czy jego personifikacją nie jest do końca rozstrzygnięta.

Zarówno pochodzenie imienia Swaróg, jak i kronikarskie porównania do innych bóstw ukazują nam go jako bóstwo o charakterze solarnym. Jest on bezpośrednio związany ze słońcem, a tym samym także z ogniem. Staje się opiekunem ogniska domowego, ale również ognia ofiarnego (aczkolwiek obrzędy, którym towarzyszył święty ogień, nie były właściwe jedynie Swarogowi, lecz także innym bogom, np. Perunowi, Welesowi). Jako boski kowal wykuwał pioruny i wspomagał Peruna w walce z jego antagonistą – Welesem. W niektórych wersjach Swaróg był także stworzycielem słońca (stąd jego syn, Swarożyc/Dadźbog utożsamiany z najbliższą naszej planecie gwiazdą). Rosyjski badacz R. Jakobson porównuje go także z płomiennookim sokołem Rarogiem. U Wieletów pełnił również przez jakiś czas funkcję boga wojny.

swaróg

Pomimo pewnych nieścisłości i rozbieżności co do pochodzenia i funkcji pełnionych przez Swaroga i jego potomstwo/personifikacje, widać wyraźnie, że był on jednym z ważniejszych bóstw w panteonie słowiańskim, uosabiającym życiodajne i twórcze właściwości ognia. Jeszcze długi czas po chrystianizacji i odejściu w niepamięć słowiańskich bogów zachował się rytuał oddawania pokłonów słońcu każdego ranka, co ewidentnie wskazuje na szczególne znaczenie władcy słońca i ognia w mitologii słowiańskiej.

Podobne wpisy:

About Damian Winiarski

Absolwent Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ. Ekstrawertyczny introwertyk gaduła. Miłośnik solidnego treningu, muzyki wszelakiej (z naciskiem na ciężkie brzmienia), fantastyki (głównie książkowej) i piwnej rewolucji (Beergeek 'til death).

Sprawdź jeszcze to

jarowit jaryło

Jarowit / Jaryło, Pan wojny i miłości

Jarowit – bóstwo zachodniosłowiańskie, utożsamiane przede wszystkim z wojną, przypisuje mu się także związki z …

7 komentarzy

  1. Ciekawe, czy (pamiętając o języku praindoeuropejskim) swar i Swaróg mają coś wspólnego ze skwarem 🙂

  2. Swarożyc jest synem Swara – występuje tutaj taka sama zasada jak przy księżycu i księdzu

  3. Mamy także skwar w upalne dni, skwarki.

  4. W czeskim jest „svar`ovat” jako spawać.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *