Strona Główna / Życie Słowian / Święta / Noc Kupały, Święto Kupały – czas magii i miłości

Noc Kupały, Święto Kupały – czas magii i miłości

Noc Kupały – znana na Mazowszu również pod nazwami Noc Kupalna, Kupalnocka, Kupała, a na Podlasiu, Śląsku i Podkarpaciu jako Sobótka. Jest to święto przypadające na najkrótszą noc w roku (okolice 21-22 czerwca) czyli przesilenie słoneczne. Pochodzenia nazwy tegoż święta badacze doszukują się na dwa sposoby. Może ona nawiązywać do bóstwa zwanego Kupałą, który był (lub była – nie ma zgodności co do płci) słowiańską wersją boga miłości (greckiego Kupidyna). Czasami uważa się go też za syna Swaroga, bądź jedną z jego personifikacji. Druga teoria dowodzi, że nazwa wywodzi się z indoeuropejskiego słowa „kup” (żarzyć się, jarzyć), lub „kump” (które oznacza jakąś grupę, wspólnotę, zbiorowość). Nazwa sobótka natomiast może oznaczać „mały sabat” – takie określenie jest prawdopodobnie efektem chrystianizacji słowiańszczyzny, w trakcie której starano się zdemonizować pogańskie święta i obrzędy.  Na innych obszarach Europy również występuje podobne święto – na Wyspach Brytyjskich Midsummer, w krajach germańskich Mittsommerfest, w Finlandii i Estonii, na Litwie, a także na Łotwie jako święto państwowe pod nazwą Ligo. Pośrednio przypomina także celtyckie Beltaine/Beltane (obchodzone z 30 kwietnia na 1 maja, będące zakończeniem wiosny i początkiem lata).

Noc Kupały to święto wielowątkowe. Dotyczy żywiołów – ognia i wody (czyli podstawowych apotropeionów), kultu płodności, miłości, zakończenia wiosny (żegnano boga Jaryłę) i powitania lata. Z powodu szczególnego czasu, jakim jest najkrótsza noc w roku ułatwiony jest kontakt z zaświatami i tym samym magiczne rytuały mają dużą siłę oddziaływania. Świętujący rozpalają ogniska i skaczą przez nie, kąpią się w rzekach (oczyszczająca moc żywiołów). Młodzieńcy wróżą z wianków puszczanych na wodzie – jeśli zatonie, właścicielkę czeka rychła śmierć, natomiast gdy popłynie daleko oznacza to, że panna nie może się spodziewać rychłego zamążpójścia. Gdy młodzieniec wyłowi wianek puszczony na wodę, dziewczyna, która uwiła ten wianek, stanie się jego żoną. Współcześnie rytuał puszczania wianków cieszy się coraz większą popularnością, co można zaobserwować w Warszawie czy Krakowie.

Noc Kupały - wianki
Kobiety puszczające wianki w noc kupały. Źródło: zielarka.com.pl

 

Szczególnym rytuałem jest poszukiwanie w lesie kwiatu paproci (zwanego też perunowym kwiatem). Pod tym pretekstem pary udają się w zaciszne miejsce by oddawać się uciechom cielesnym. Seks przedmałżeński był u Słowian obwarowany licznymi zakazami i regułami, ale w Noc Kupalną dozwolone (a nawet wskazane) było oddawanie się wolnej miłości. Stanowiło to w pewien sposób ujście dla wstrzemięźliwości przedmałżeńskiej ograniczonej wspomnianymi zakazami.

kwiat paproci pruszkowski
Witold Pruszkowski, „Kwiat Paproci”

 

Na różnych obszarach słowiańszczyzny występowało wiele innych rytuałów. Wróżono z kwiatów, ziół, wody w studniach. Obchodzono domostwa z pochodniami, co miało zapewnić bezpieczeństwo, pomyślność i ochronę przed złymi siłami. Nieodłącznym elementem było również ucztowanie. Można w zasadzie uznać, że było to najważniejsze słowiańskie święto, pełne radości, przepychu, cielesnych uciech i potężnych zabiegów magicznych, które zapewniały pomyślność na nadchodzący czas.

Podobne wpisy:

About Damian Winiarski

Absolwent Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ. Ekstrawertyczny introwertyk gaduła. Miłośnik solidnego treningu, muzyki wszelakiej (z naciskiem na ciężkie brzmienia), fantastyki (głównie książkowej) i piwnej rewolucji (Beergeek 'til death).

Sprawdź jeszcze to

maski dziady

Dziady – spotkanie z przodkami

Dziady – bardzo stary i jeden z bardziej znanych obrzędów Słowian (a także Bałtów), występujący …

30 komentarzy

  1. A tak naprawdę to Iwan Kupała (po polsku Kąpała) to ruski Jan Chrzciciel, bo stał w wodzie i kąpał (chrzcił). Dziękuję, do widzenia. Sobótka jest polską nazwą. Noc Świętojańska i Kupała to nazwy chrześcijańskie (łacińska i prawosławna). Nie wierzcie w żadne indoeuropejskie *kup i *kump. To bzdury. Słowiańskie święto być może nazywało się Stadło (przeniesione potem na Zielone Świątki, pierwotnie raczej dot. przesilenia letniego jak właśnie Sobótka).
    Ruski Kupała jest promowany od kilku lat usilnie w internecie….

    • Damian Winiarski

      Ale Ty wiedz, że to nic innego jak właśnie próba chrystianizacji. Jak najłatwiej coś schrystianizować jeśli nie można tego wykorzenić? Zamienić pogańskie bóstwo na świętego chrześcijańskiego, a pogańskie święto na święto chrześcijańskie.

      • Mówię tylko o NAZWIE, bo od paru lat usilnie propaguje się tę ruską nazwę zamiast polskiej Sobótki albo Nocy Świętojańskiej.

        • Damian Winiarski

          Tak więc jest wyjaśnione, że na południu Polski święto znane jest pod nazwa Sobótka. Natomiast Noc Świętojańska to określenie Wigilii św. Jana (23 czerwca) mające za zadanie wykorzenić pogańskie święto na rzecz chrześcijańskiego.

        • a te sobótki to od czego pochodzą ? Sobótki? Od soboty? Sobotę to święcą Żydzi , jako dzień wolny od pracy.O, wtedy nic nie robią. Ich Bóg zabrania. Nawet światła nie zgaszą. Odp…maja od naszych słowiańskich, przepięknycvh świąt. Chwała Slowianom wszystkich narodów! NIe ma dla mnie innych od świąt słowiańskich.My Sarmaci , jednego z plemion irańskich. My ze stepów Scytii, najlepsi wojownicy na świecie.

          • Damian Winiarski

            Sobótka oznacza mały sabat, w ten sposób starano się zdemonizować słowiańskie (pogańskie) święto.

          • O matko, co za brednie!

          • Sobótka, Kupalnice, Noc Kupały, czy inne nazwy to wszystko nazwy nadane po nadejściu chrześcijaństwa. Nie ma żadnych źródeł o tym jak mogły to nazywać ludy słowiańskie.

            Czemu mamy nie wierzyć w indoeuropejskie teorie pochodzenia słowa kupała? Przecież to się zgadza! To wyjaśnia skąd ta nazwa, ale nie wyjaśnia tego jak wcześniej mogła brzmieć.

            Stadło – wyjaśnij z przypisami.

      • Co to znaczy kołowrót? Wisiorek kołowrót? Ten kolowrót nosi nazwę Swastyka i jest pradawnym znakiem Słońca i kształtem przypomina naszą Galaktykę. Inna nazwa to Swarożyc. Nie kołowrót,”slowianinie” ! Nie wiesz o tym?! Nie rób nam kołowrotu w głowie!
        Jak wiesz Hitler na rozkaz… zbeszcześcił Swastykę, bo chciał zniszczcyć inaszego słowiańskiego, głównego boga, ale Słowianie i tak sobie z tym poradzili.
        Chwała wszystkim Słowianom!!Piękną muzykę tworzą! Można posłuchać na Y.T.

        • Damian Winiarski

          Kołowrót jest pewną formą swastyki. Coś jak każdy kwadrat jest prostokątem, ale nie każdy prostokąt jest kwadratem.

      • sam jesteś BESTIA – riusz! Bezczelność!

    • Szczodre Gody zamienione na Boże Narodzenie. Tego typu chrystianizacji jest więcej.

    • „Od kilku lat w internecie”… no weź sam człowieku zobacz jak to brzmi 😉 Noc Kupały to święto pogańskie Słowian.

  2. Polecam – Tede & Donatan – „Noc Kupały”

  3. młoda słowianka

    Przepraszam ale skąd wiadomo że świętując Kupałę młodzi oddawali się uciechom cielesnym? Wydaje mi się to dość nieprawdopodobne ponieważ kobiety w społecznościach słowiańskich raczej przykładały dużą wagę do tego kto będzie „tym pierwszym” a tu jest opis że młodzi chodzili mówiąc kolokwialnie w krzaki w wiadomym celu. Jedyne źródła w których znalazłam takie wzmianki to źródła katolickie próbujące przedstawić naszych przodków jako dzikusów bez zasad a nasze najważniejsze święto jako biesiadę z oddawaniem się rządzy z pierwszą lepszą osobą. Bardziej prawdopodobne moim zdaniem są przekazy mówiące iż w noc kupały jeśli młodzi się kochali i postanowili się pobrać rodzice (którzy w tym czasie mieli dużo do powiedzenia odnośnie małżeństwa swoich dzieci) nie mogli im tego zabronić. Ponoć uważano iż to bogowie są przychylni temu związkowi 😉

    • Noc Kupały opisywana była przez I. Kraszewskiego w Starej Baśni. Wara sektom chrześcijańskim od naszych pradawnych słowiańskich świąt!
      Nie wiem ,co ma z tym wspólnego jakiś Żyd Jan. a także ten oszołom Jan Chrzciciel.Byli kiedykolwiek w Polsce i ustanawiali to święto?
      Wszystko próbjują zamącić , przekręcić,…pogańskie, mityczne..itd.A że w Czechach też skakali przez ogień, a że to jakiś ruski Jan Chrziciel….W Czechach skakano przez ognień bo to nasi bliscy sąsiedzi i SŁOWIANIE!! A ten ruski Jan Chrziciel….Chrzest mieli Żydzi i ich bracia od Jozuego. Słowianie nie mieli żadnego Jana Chrziciela zwalnego Kupała. Nonsensy za nonsensami a wszystko po to by nam Słowianom mózgi wyprać. Łado , Kupało!! Nasze Gody też zastąpiono jakimśbozym narodzeniem. Taak ,akurat się w ten dzień Jozue narodził.
      I dosć tego słowa =- poganie! A wy kto, chrześcijanie? Kto niszczył antyczne rzaeźby? Kto zniszczył BIblioteke Aleksandryjsk a? Kto wymyślił diabła? Kto palil ludzi na stosie?Kto torturował ,Inkwizycjo?

      • Damian Winiarski

        Gdy te święta się „rodziły”, nie było Czech. Nie było też Polski, ani żadnego innego państwa. Były ludy i plemiona słowiańskie, grupy, grody itd.

    • Damian Winiarski

      Jest to oczywiście raczej pewna forma interpretacji, jakkolwiek bardzo prawdopodobna i wywiedziona z kultury ludowej. Nie ma czegoś takiego, jak kwiat paproci, badacze zatem doszukują się tu metafory seksualnej. A po prawdzie to przynajmniej w niektórych regionach słowiańszczyzny czystość aż do ślubu nie była zbyt poważana, gdyż uważano, że kobieta, która jest dziewicą w noc poślubną, jest po prostu nieatrakcyjna i „niefajna” skoro nikt wcześniej jej nie chciał. Co do drugiej części wypowiedzi zgadzam się, acz dotyczy to puszczania wianków, które mogło stanowić formę sankcjonowania związków wybieranych przez same zainteresowane osoby, a nie przez rodziców.

    • Raz w roku wolno bylo wszystko…. i nie tylko mlodzi korzstali. ;p

  4. Dlaczego polski ,słowiański blog jest modyfikowany i przez kogo , skoro informacja jest w obcym języku? To jakiś koszmar!

  5. i jeszcze jedno , nasze słowiańskie pochodzenie i święta to mity, bujdy , przesądy, legendy…..tylko święta żydowskie są najprawdziwszą religią. Co za dyskrymnacja! Ten blog nie jest wiarygodny, nie jest słowiański, mąci…dlatego, żegnaj Pamelo!

  6. No i po raz kolejny wylała się kwaśna polska żółć w obronie tego, co prawdziwie Słowiańskie a co nie. No bo przecież my wiemy lepiej niż oni a nasza racja jest mojsza niż ichniejsza a już na pewno nie twojsza bo najmojsza… Ech ludzie… Otwórzcie wreszcie oczy! Jak my mamy zrozumieć przekaz naszych prarodziców dla nas skoro dalej ślepo stąpamy ścieżką waśni… Opamiętajcie się przecież. Różne przekazy nie zmącą w głowie temu kto ma otwarte oczy i stąpa po ścieżkach obdarzonych sercem. „Powrotu do dawnej rzeki nie będzie”, jednak możemy ochronić to, co zostało, odbudować, pielęgnować i przekazywać wartości stanowiące fundament naszej wiary i kultury przyrodzonej dla kolejnych pokoleń a więc dla nas samych na powrót. Jednak w ten sposób nic dobrego nie uczynimy; plucie jadem to spuścizna chrześcijaństwa, to błędne koło, to fałsz, to nie ma nic wspólnego z Nami – Słowianami. Zostawmy spory, idźmy palić razem ogniska. Sława Bracia i Siostry. Pozdrawiam Was uprzejmie! Dziad Borowy.

  7. A kwiat paproci, to nie jest coś, czego się szuka, dla samego szukania, by doznać oświecenia?

  8. Nasz gatunek Homo sapiens płaci wysoką cenę za posiadanie inteligencji. Ceną za inteligencję jest świadomość przemijania i śmierci. Aby nie umrzeć „do końca” i „na zawsze” wymyśliliśmy bogów – jako pociechę i nadzieję.
    W każdej kulturze od tysięcy lat można rozpoznać ten sam zestaw bogów/świętych/demonów. Słowianie jednak popełnili kilka błędów, przez które duża część naszej kultury poszła w zapomnienie. Po pierwsze zapisywanie tekstów na buczynach – bukowych deseczkach, które są szybko niszczone przez grzyby. Tak, słowo bukwa (litera) pochodzi od buczyny. To, czego nie zjadły grzyby, spalono w okresie chrystianizacji. Tak wybraliśmy.
    Co dziś mamy w szkołach? „Polak mały” szczegółowo poznaje historię i religię/mitologię starożytnego Babilonu, Egiptu, Grecji i Rzymu, często też Wikingów. Zapomniałem, na języku polskim znów wraca się do mitologii greckiej omawiając literaturę starożytną, a potem renesansową.
    Mitologia Słowian zajmuje około 20 minut podczas jednej lekcji historii. W Polsce nie wolno nauczać o tym, gdyż od dawna zabrania tego Watykan.
    Wszystkie zwyczaje Słowian są podobne do zwyczajów innych ludów indoeuropejskich. Ktoś tu wcześniej napisał o przypisywanej Słowianom rozwiązłości podczas Nocy Kupały. Po pierwsze takie święta z akcentami seksu występowały od tysiącleci (już u Sumerów), a po drugie dotyczyły dorosłych, najczęściej małżeństw. Od tysiącleci jest to wentyl bezpieczeństwa zapewniający potomstwo parom, w których jedno z małżonków jest bezpłodne.
    Religie ludów indoeuropejskich są mocno osadzone w naturze, porach roku. Są naturalne.
    Na nasze nieszczęście przyjęliśmy religię ludów semito-chamickich i ten przeszczep się nie udał. Polacy dostawali powoli w dupę tak, że nawet nasze państwo przestało istnieć. Taki los czeka wszystkich, którzy odcinają się od korzeni. Na szczęście kultura/historia/wiara naszych przodków wciąż się odradza.
    Sens religii chrześcijańskiej przedstawia się następująco: musisz uwierzyć w żydowskie zombie (Chrystusa), które samo siebie poczęło i potem skazało na śmierć (Chrystus = Jahwe = Duch Święty), aby przed samym sobą odkupić ludzkość za to, że pradawna kobieta (Ewa) zeżarła owoc z magicznego drzewa i namówiła do tego pradawnego mężczyznę (Adama). A cała ludzkość wzięła się z kazirodztwa – Adam i Ewa mieli 2 synów: Kaina i Abla. Kain zamordował Abla. To z kim potem miał dzieci? No ze swoją matką, Ewą. A jego córki z dziadkiem Adamem. Jak w „Modzie na sukces” – wszyscy sypiają ze wszystkimi. Brawo! Śmierć zdrowego rozsądku gwarantowana.

  9. Wtrącę się… Czytałem w National Geografic (wiem, słabe źródło), że Noc Kupały faktycznie polegała na tym, że chodzono w krzaczki itp itd. Idąc dalej, po 9 miesiącach mieliśmy wysyp bobasów, czyli w marcu, a w marcu jak wiemy zaczynają wracać bociany itp, dlatego sądzono i wierzono, że to właśnie bociany przynoszą dzieci – lub mają taką moc 😛

  10. „Seks pozamałżeński był u Słowian obwarowany licznymi zakazami i regułami, ale w Noc Kupalną dozwolone (a nawet wskazane) było oddawanie się wolnej miłości. Stanowiło to w pewien sposób ujście dla wstrzemięźliwości przedmałżeńskiej ograniczonej wspomnianymi zakazami.”

    Czy ktoś może mi przetłumaczyć to zdanie? Seks pozamałżeński może definiować różne rodzaje seksu – na przykład z wybrankiem – przedmałżeński lub zdradę. Jednak w Noc Kupalną można było się zdradzać? Czy może można było uprawiać seks przed zawarciem małżeństwa? Czym jest tu owa wolna miłość? I jak rozumieć ujście dla wstrzemięźliwości przedmałżeńskiej?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *